{"id":36221,"date":"2019-01-28T17:51:48","date_gmt":"2019-01-28T16:51:48","guid":{"rendered":"https:\/\/hulajdusza.eu\/?p=2484"},"modified":"2019-01-28T17:51:48","modified_gmt":"2019-01-28T16:51:48","slug":"hula-hoop-sto-lat-temu-i-wiecej-czyli-toczenie-kola","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuglarstwo.pl\/portal\/hula-hoop-sto-lat-temu-i-wiecej-czyli-toczenie-kola","title":{"rendered":"Hula-hoop sto lat temu (i wi\u0119cej), czyli toczenie ko\u0142a"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/div>

Inspiracje do hula-hoopowej pisaniny bior\u0105 si\u0119 czasem z ca\u0142kowicie niepowi\u0105zanych z tematem obrazk\u00f3w z \u017cycia. Tak by\u0142o i tym razem. Wieczorem, 12 listopada 2018 roku hula-hoopy sennie kurzy\u0142y si\u0119 w k\u0105cie, a ja postanowi\u0142am zobaczy\u0107 film dokumentalny Niepodleg\u0142o\u015b\u0107<\/a>. W jego powstanie zaanga\u017cowane by\u0142o studio Grupa Smacznego, dla kt\u00f3rego pracuj\u0119. Obejrza\u0142am. Film polecam wszystkim, to pokolorowane uj\u0119cia archiwalne z ciekaw\u0105 narracj\u0105 o odzyskiwaniu niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119 po zako\u0144czeniu I wojny \u015bwiatowej. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych materia\u0142\u00f3w filmowych po raz pierwszy ujrza\u0142a \u015bwiat\u0142o dzienne, wydobyte z wielu archiw\u00f3w r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w, a poprawiali je cyfrowo i przywracali im kolor moi znakomici koledzy i kole\u017canki. Dla mnie najbardziej fascynuj\u0105ce w tym filmie by\u0142y sceny przedstawiaj\u0105ce \u017cycie codzienne w Polsce sto lat temu. Sceny na targu, na \u0142\u0105ce, na ulicy. I w\u0142a\u015bnie oko\u0142o 21 minuty „Niepodleg\u0142o\u015bci”, we fragmencie m\u00f3wi\u0105cym o Spiszu, Orawie i \u015al\u0105sku, na ekranie pojawiaj\u0105 si\u0119 ch\u0142opcy tocz\u0105cy hula-hoopy! Zabawne, \u017ce w\u0142a\u015bnie w filmie na stulecie odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci, drewniane obr\u0119cze zagra\u0142y sw\u00f3j skromny epizod. Przypomnia\u0142am sobie o nim dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej <\/span>i postanowi\u0142am zg\u0142\u0119bi\u0107 temat tej\u017ce rozrywki dla m\u0142odzie\u017cy. M\u0142odzie\u017cy, kt\u00f3ra jeszcze nie zna\u0142a trick\u00f3w i nawet nie \u015bni\u0142a o tutorialach z youtuba, ba, nawet na biodrach nie kr\u0119ci\u0142a! A jednak k\u00f3\u0142ka by\u0142y obecne jako zabawka – wymagaj\u0105ca pewnych umiej\u0119tno\u015bci (a mo\u017ce tylko sprytu i wyczucia fizyki) i daj\u0105ca du\u017co frajdy, do tego \u0142atwo by\u0142o j\u0105 zrobi\u0107 prawie bezkosztowo (niezmiernie istotne w powojennych trudnych czasach). Wykorzystywano wi\u0119c stare felgi rowerowe czy obr\u0119cze beczek, a toczono je za pomoc\u0105 kija, pr\u0119ta lub pogrzebacza.<\/p>

No i temat wci\u0105gn\u0105\u0142 mnie po uszy :) d\u0142ubi\u0119 w nim ju\u017c drugi miesi\u0105c, w tych kr\u00f3tkich chwilach na blogowanie, wykradzionych z codziennego \u017cycia…<\/p>

Oczywi\u015bcie – toczenie ko\u0142a liczy sobie du\u017co wi\u0119cej ni\u017c sto lat.<\/p>

T\u0119 zabaw\u0119 znali staro\u017cytni w Afryce i Ameryce, grano w toczenie tak\u017ce w Chinach i Japonii przed nastaniem naszej ery. W antycznej Grecji popularne \u0107wiczenia z tocz\u0105cym si\u0119 ko\u0142em by\u0142y rekomendowane na wzmocnienie zdrowia przez samego Hipokratesa! W mitologii tocz\u0105ce si\u0119 k\u00f3\u0142ko-zabawka by\u0142o atrybutem m\u0142odego Dionizosa. Rzymianie, jako \u017ce przej\u0119li od Grek\u00f3w wszystko, co przej\u0105\u0107 si\u0119 da\u0142o, wdro\u017cyli u siebie tak\u017ce toczenie ko\u0142a. Innowacj\u0105 by\u0142o u nich wprowadzenie specjalnego kijka w kszta\u0142cie klucza, metalowego, z drewnian\u0105 r\u0105czk\u0105, a tak\u017ce zast\u0105pienie ci\u0119\u017ckich greckich k\u00f3\u0142ek (z br\u0105zu, metalu lub miedzi) l\u017cejsz\u0105 konstrukcj\u0105. Toczenie obr\u0119czy sta\u0142o si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 treningu militarnego – przez tocz\u0105ce si\u0119 ko\u0142a rzymscy wojownicy ciskali w\u0142\u00f3cznie albo kije.<\/p>

W Europie toczenie ko\u0142a na pewno znane by\u0142o w XV wieku. Rozrywka ta przetoczy\u0142a si\u0119 (taki suchar) przez kolejne stulecia. Podobno w XIX wieku hoop rolling by\u0142 popularn\u0105 zabaw\u0105 12-letnich ch\u0142opc\u00f3w (co zreszt\u0105 potwierdza fragment filmu „Niepodleg\u0142o\u015b\u0107”). Niekt\u00f3re dzieci doczepia\u0142y sobie do k\u00f3\u0142ek ma\u0142e kawa\u0142ki blachy, kt\u00f3re wydawa\u0142y d\u017awi\u0119ki podczas kr\u0119cenia. Obowi\u0105zkowe by\u0142y wy\u015bcigi w toczeniu ko\u0142a. Doro\u015bli przewracali oczami i nakazywali ostro\u017cno\u015b\u0107, bo obr\u0119cze, zw\u0142aszcza te metalowe, mog\u0142y wybi\u0107 szyby w oknach, skaleczy\u0107 w stopy przechodni\u00f3w lub uderzy\u0107 w przeje\u017cd\u017caj\u0105ce konie (au\u0107!). Kto wie, ile takich incydent\u00f3w rzeczywi\u015bcie mia\u0142o miejsce, skoro w Anglii w latach 40-stych XIX wieku pr\u00f3bowano wprowadzi\u0107 zakaz tej\u017ce zabawy, oskar\u017caj\u0105c\u00a0kr\u0119c\u0105cych o lekkomy\u015blno\u015b\u0107\u00a0 :) Podobno policja skonfiskowa\u0142a nawet cz\u0119\u015b\u0107 hula-hoop\u00f3w, \u017ceby „powstrzyma\u0107 t\u0119 plag\u0119 w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy” (\u017ar\u00f3d\u0142a podam na ko\u0144cu). Ostatecznie jednak taki zakaz nie zosta\u0142 oficjalnie przyj\u0119ty, i k\u00f3\u0142ka nadal toczy\u0142y si\u0119 po ulicach.<\/p>

Uda\u0142o si\u0119 jednak zniech\u0119ci\u0107 do toczenia hula-hoop\u00f3w absolwent\u00f3w Cambridge – oko\u0142o 1816 roku pojawi\u0142 si\u0119 statut zabraniaj\u0105cy magistrom toczenia obr\u0119czy i zabawy szklanymi kulkami. No przecie\u017c to nie wypada! ;)<\/p>

Na szcz\u0119\u015bcie nie wszyscy w tocz\u0105cych si\u0119 ko\u0142ach widzieli tylko z\u0142o :) W XIX wieku hoop rolling pojawi\u0142 si\u0119, obok skakanek i hantli, w programie W-F-u (albo odpowiednika tego\u017c) dla brytyjskich dziewczynek.<\/p>

Na bazie hoop rolling powsta\u0142y inne gry i ich dalsze wariacje. Jedn\u0105 z nich jest przetoczenie ko\u0142a pomi\u0119dzy dwoma kamieniami w taki spos\u00f3b, by nie dotkn\u0105\u0107 \u017cadnego („toll”). Inn\u0105 – ustawianie na trasie biegn\u0105cego z ko\u0142em bramek z r\u00f3\u017cnych obiekt\u00f3w, kamieni czy cegie\u0142, przy czym po ka\u017cdym zaliczeniu trasy otw\u00f3r, w kt\u00f3rym trzeba si\u0119 zmie\u015bci\u0107, staje si\u0119 coraz w\u0119\u017cszy („turnpike”). Toczono tak\u017ce „bitwy obr\u0119czy” pomi\u0119dzy dwoma grupami graczy. Grupy przeciwnik\u00f3w wybiega\u0142y naprzeciw siebie, by str\u0105ci\u0107 jak najwi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 „wrogich” k\u00f3\u0142ek. I jeszcze „hoop hunt” – nale\u017ca\u0142o pu\u015bci\u0107 kr\u0119c\u0105ce si\u0119 hula-hoopy z g\u00f3rki, tak by same odkula\u0142y si\u0119 na jak najwi\u0119ksz\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107. Wygrywa\u0142 oczywi\u015bcie ten gracz, kt\u00f3rego ko\u0142o poturla\u0142o si\u0119 najdalej.<\/p>

\"\"<\/p>

A dzi\u015b? Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce kiedy odkryto kr\u0119cenie w talii, toczenie k\u00f3\u0142ka po ziemi odesz\u0142o w niepami\u0119\u0107. Ale jest kilka wyj\u0105tk\u00f3w – ciekawostek. Jedn\u0105 z nich jest tradycyjne, coroczne toczenie ko\u0142a przez absolwent\u00f3w \u017ce\u0144skiego Wellesley College, w ameryka\u0144skim stanie Massachusetts. Wie\u015b\u0107 niesie, \u017ce hoop rolling w Wellesley zadebiutowa\u0142o w r\u0119kach m\u0142odzie\u017cy oko\u0142o 1895 roku, prawdopodobnie jako atrakcja na \u015bwi\u0119to 1 Maja. Toczono sobie obr\u0119cze tak po prostu, bez rywalizacji. Do 1917 roku wykszta\u0142ci\u0142a si\u0119 forma wy\u015bcigu hula-hoop\u00f3w, w kt\u00f3rym bior\u0105 udzia\u0142 dziewczyny z najstarszych klas przed zako\u0144czeniem szko\u0142y, do tego w tradycyjnych togach. Ka\u017cdego roku biegn\u0105 \u0107wier\u0107 mili przez miasteczko, tocz\u0105c przed sob\u0105 specjalne szerokie, drewniane obr\u0119cze. Ich wysi\u0142ki obserwuje t\u0142um kibic\u00f3w, cz\u0119sto m\u0142odszych si\u00f3str rywalizuj\u0105cych dziewczyn. Niekt\u00f3re juniorki w noc poprzedzaj\u0105c\u0105 wydarzenie nawet \u015bpi\u0105 pod namiotami na trasie wy\u015bcigu, by zdoby\u0107 najlepsze miejsca!<\/p>

Jaka nagroda czeka zwyci\u0119\u017cczyni\u0119 wy\u015bcigu? Tradycyjne wrzucanie do jeziora Waban :) To kolejna tradycja zwi\u0105zana z hoop rolling w Wellesey. Kt\u00f3rego\u015b roku ch\u0142opak z Harvardu przebra\u0142 si\u0119 za absolwentk\u0119 Wellesley i wygra\u0142 wy\u015bcig – jednak oszustwo wysz\u0142o na jaw, a oburzeni studenci wrzucili go do jeziora. Z bardziej przyjemnych – na zwyci\u0119\u017cczyni\u0119 czekaj\u0105 kwiaty, jedyny w swoim rodzaju presti\u017c oraz szczeg\u00f3lne proroctwo, kt\u00f3rego tre\u015b\u0107 zmienia\u0142a si\u0119 przez dziesi\u0119ciolecia :) W pierwszych latach m\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce jako pierwsza wyjdzie za\u00a0 m\u0105\u017c. W latach 80-tych popularne sta\u0142o si\u0119 przekonanie, \u017ce laureatka b\u0119dzie pierwsz\u0105 kobiet\u0105 w danym roczniku, kt\u00f3ra obroni doktorat. Albo zostanie prezesk\u0105 zarz\u0105du. Wreszcie zwyci\u0119\u017cy\u0142o przekonanie, \u017ce zrealizuje swoje w\u0142asne, prywatne \u017cyciowe marzenie. Ot, taka nagroda :)<\/p>

Co ciekawe, najbardziej zapaleni „kulacze” ko\u0142a, trenuj\u0105 na powa\u017cnie, na d\u0142ugo przed samym wy\u015bcigiem, niezale\u017cnie od pogody. Tak przynajmniej by\u0142o w przypadku Alexa Poon’a, kt\u00f3ry wygra\u0142 w 2014. Zwyci\u0119stwo o wyj\u0105tkowym znaczeniu, bo Alex by\u0142 pierwsz\u0105 transseksualn\u0105 osob\u0105 w historii Wellesey College, kt\u00f3ra wygra\u0142a zawody. W 2015 roku oficjalnie zaktualizowano regulamin szko\u0142y, tak by pozwala\u0142 osobom transseksualnym ubiega\u0107 si\u0119 o miejsce. I to wszystko w towarzystwie tocz\u0105cych si\u0119 k\u00f3\u0142ek.<\/p>

\"\"<\/p>

 <\/p>

Toczenie ko\u0142a wydaje si\u0119 tak intuicyjne i spontaniczne, \u017ce tutorial raczej nie b\u0119dzie potrzebny.<\/p>

Postanowi\u0142am jednak powyg\u0142upia\u0107 si\u0119 ze swoim hula-hoopem, \u017ceby poczu\u0107 to na w\u0142asnej sk\u00f3rze :)<\/p>

Efekty mo\u017cecie zobaczy\u0107 w filmie poni\u017cej.<\/strong><\/p>

Mog\u0119 Was zapewni\u0107, \u017ce ubaw jest przedni. Trzeba sobie znale\u017a\u0107 proste pod\u0142o\u017ce i z\u0142apa\u0107 harmoni\u0119 pomi\u0119dzy w miar\u0119 wyprostowan\u0105 postaw\u0105, k\u00f3\u0142kiem trzymaj\u0105cym si\u0119 w p\u0142aszczy\u017anie pionowej. Dpasowa\u0107 tempo w\u0142asnego truchtu do p\u0119du obr\u0119czy. Generalnie wchodzi to bardziej intuicyjnie w ruchu ni\u017c w s\u0142owie pisanym :) Obserwuj\u0105c swoje poczynania nagrane kamer\u0105 nie mog\u0119 te\u017c oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce \u0142atwiej by\u0142oby z wi\u0119kszym k\u00f3\u0142kiem – teraz dosy\u0107 mocno uginam nogi. Ta pozycja wydawa\u0142a mi si\u0119 bardziej fotogeniczna ni\u017c garbienie. C\u00f3\u017c, da si\u0119 :)<\/p>

S\u0142owiem usprawiedliwienia: film sk\u0142adany w po\u015bpiechu, nagrany w 5 minut, w towarzystwie niemowl\u0119cia, gdzie\u015b w listopadzie. Mnie bawi ;)<\/p>